Cefndir

Sefydlwyd y gymdeithas gan nifer o bobl y dylanwadwyd arnynt gan Ted Breeze Jones er mwyn cydnabod ei gyfraniad, lledaenu ei frwdfrydedd a chefnogi ei ddyheadau. Yr ydym yn gymdeithas genedlaethol ond yn gweithredu yn y gogledd orllewin – mewn ardal sydd wedi ei chanoli ar Blas Tan y Bwlch.

Ted Breeze Jones – ‘Dyn yr Adar’

Llun o Ted Breeze Jones

Yr oedd Ted Breeze Jones yn adarydd a ffotograffydd o fri, yn ddarlithydd graenus ac yn awdur toreithiog. Yr oedd yn un o naturiaethwyr amlycaf Cymru yn yr ugeinfed ganrif a chafodd ei waith lawer iawn o sylw yn y cyfryngau – yr oedd yn aelod o banel ‘Seiat Byd Natur’ Radio Cymru am nifer mawr o flynyddoedd ac fe wnaeth nifer o raglenni teledu.

‘Roedd yn ddylanwadol yn ei filltir sgwâr, ardal Blaenau Ffestiniog a Thrawsfynydd, ond yn sgil ei ddarllediadau radio poblogaidd, teimlid ei ddylanwad ledled Cymru.

Dyn tawel a diymhongar iawn oedd Ted. Yn dilyn ei farwolaeth, daeth criw o’i ffrindiau ynghyd a phenderfynu sefydlu cymdeithas er budd adar a bywyd gwyllt er cof amdano ac mewn gwerthfawrogiad o’i gyfraniad i fyd natur. Dyna sut y sefydlwyd Cymdeithas Ted Breeze Jones.

Ted Breeze Jones
Fe’i ganwyd ym 1929, yn ardal Cae Clyd, Manod o Flaenau Ffestiniog. Mynychodd ysgolion y Manod a Maenofferen cyn symud i Ysgol Ramadeg Ffestiniog ym 1940. Oddi yno aeth, ym 1946, yn fyfyriwr i’r Coleg Normal, ym Mangor. Bu yno hyd 1948, pryd yr ymunodd â’r Llu Awyr i gwblhau ei ddwy flynedd o ‘wasanaeth cenedlaethol’ fel y dywedid.

Yna dechreuodd ar ei yrfa fel athro, gan ddechrau am ychydig yn Ysgol Ramadeg Ffestiniog, cyn symud i ysgol gynradd Trawsfynydd am ddwy neu dair blynedd. Oddi yno symudodd i Ysgol y Bechgyn, Maenofferen ac yna, ym 1963, i ysgol gynradd y Manod. Yno y bu nes iddo ymddeol, yn gynnar, tua 1983.

Ym 1961, symudodd o Stryd Dorfil i `Bronant`, Cae Clyd. Priododd ag Anwen yng nghapel y Wesleaid, Talsarnau ym 1974 a symudasant i fyw i Landecwyn, ger Talsarnau. Bu Ted farw ar 3 Gorffennaf, 1997.

Mae copi o’r llyfr ‘Ted, Dyn yr Adar’, a gyhoeddwyd yn 2000 ar gael am bris gostyngol oddi wrth y Cadeirydd neu’r Ysgrifennydd neu drwy anfon ebost atom (gwthiwch y botwm Cysylltwch uchod).